Foucault _ De Orde van het Spreken


Spreken is meer dan communiceren. Dwars door de woorden waarvan het zo langdurig gebruik de scherpe kanten sleet, vermoeden we strijd, zeges, wonden, overheersing en horigheid. Spreken is materieel. De productie van het spreken wordt gecontroleerd, geselecteerd en georganiseerd. O.a. door uitsluitings- procedures:
  • van buiten af en met betrekking tot de macht en het verlangen:
    • het verbod:
      • taboe's op onderwerpen
      • rituelen van omstandigheden
      • exclusieve privileges
    • de tegenstelling tussen de rede en de waanzin:
      • toeschrijven van kwade machten, psychiatrie
      • uitingen van waanzinnigen zien als ruis
    • de tegenstelling tussen waarheid en onwaarheid:
      • vormen, eigenschappen en eisen
      • instituties, pedagogiek
      • het eisen van fundamenten en onderbouwing
  • zelfregulerende procedures (classificerend en als verspreidings- mechanisme), deze beheersen de taal- gebeurtenis en het toeval
  • het idee van de auteur als eenheid en oorsprong van betekenissen, speelt vooral in:
    • literatuur, steeds meer nadruk
    • filosofie en wetenschap, vooral belangrijk in de middeleeuwen

De wil tot waarheid is van de externe procedures tegenwoordig het meest dominant, terwijl ze het minst besproken wordt.

De auteur is grotendeels gedefinieerd door zijn rol en door bestaande patronen waarin geschreven of gedacht wordt of zelfs expliciet moet worden (begrippenkaders die vereist zijn om serieus genomen te worden, om niet als gedrocht gezien te worden). Een uitspraak moet 'binnen het ware zijn' voordat ze als waar of als onwaar beschouwd kan worden. Een discipline controleert de productie van het spreken. Ze zijn positief in hun beperkende en dwingende functie.

De filosofie onderschrijft en versterkt het spel van beperkingen en uitsluiting. Er wordt een ideale waarheid voorgesteld. Bovendien wordt de rol van het spreken verhuld (o.a. sinds de Sofisten het als iets op zich minder respectabel hebben gemaakt) door te stellen dat het subject, de ervaring of een logos zorgt voor betekenis- overdracht.

Er is een angst voor de implicaties van het spreken in onze samenleving. Deze kunnen we analyseren en te lijf gaan door vraagtekens te zetten bij de wil tot waarheid. Spreken moet haar gebeurtenis-karakter terug krijgen en de auteur moet niet langer als de betekenaar gezien worden.

We moeten kijken naar de uitdunnende werking van discipline's, het idee van de auteur, wil tot waarheid, etc. We moeten niet denken dat er een soort ongesproken spreken is. Ook moeten we kijken naar de eigenheid van het spreken. Het is iets wat wij de wereld aandoen, een voortalige betekenis is er niet. Het spreken is aan de oppervlakte, het is het gesprokene en niet een soort verborgen kern.

Betekenis, oorspronkelijkheid, eenheid en schepping moeten vervangen worden door de mogelijkheids- voorwaarde, de regelmatigheid, de reeks en de gebeurtenis. Dit brengt een meer (modern) historische benadering van de filosofie. De gebeurtenis heeft betrekking op een materialisme van het niet- lichamelijke. Spreek- gebeurtenissen moeten gezien worden als discontinuu. Het is niet mogelijk om mechanische of ideel- noodzakelijke verbanden te leggen tussen de elementen. Toeval krijgt een plek.

Aan de wortel van het denken moeten ook het toeval, discontinuiteit en materialiteit gezien worden.
Part of the LogiLogi Network: The LogiLogi Foundation - LogiLogi.org - OgOg.org
This is an old version for archival purposes, see www.LogiLogi.org for the current version.
< Edit this document | View history | Printer friendly (inc. links) >
Visited 1097 times
Document last modified Tue, 31 Jan 2006 17:44:21
All content is available under the GNU Free Documentation License. The LogiLogi-system is under the GPL
SourceForge.net Logo Zylon Internet Services-Groningen Logo
Visitor statistics