HC Nieuwste G_2002week3

Hoorcollege 3 (15 - 4 - 2002): De nationale gedachte II (1848 / 1859 - 1871)

(zie ook NationalismE)

1.
Inleiding, korte recapitulatie en stelling
Het volk had in de 19e eeuw niets te betekenen, was niet een categorie die actief was of kon zijn. Mythische categorie.

Burgerij is de groep die politiek actief was (ongeveer 10-15% van de totale bevolking), onevenredig veel in te brengen.

Pas na de industrialisatie werd het arbeidersproletariaat van belang.
AncienRegime: gehele 19e eeuw belangrijke factor op de achtergrond. Kleine minderheid met economisch / sociale achtergrond en veel macht.
Drie fasen:

Nationaal besef (1780-1848) -->(vorig college).
Vorming van natiestaten (1859-1871) --> dit college.
Intensivering van nationalisme (1870-1914) --> (volgend college).

De twee vormen van nationaal gevoel:
- VerlichtPolitiekNationalisme
- RomantischCultureelNationalisme

De stelling: naties worden door staten gevormd en niet andersom!
(= eerst ontstaat de staat en dan komt intensivering van het nationalisme).

2.
De mislukking en de les van 1848

CongresVanWenen/Nationalisme

hoofdstuk 13.

Desintegratie van veel volkenstaten (Oostenrijk, Turkije).
Vereniging van cultuurnaties (Italië, Duitsland).
Versterking van federaal gezag (VS).
Versterking van de betrokkenheid van de bevolking door modernisering (Rusland, Turkije, Japan).

Passieve bevolking krijgt meer rechten --> staatsburgersgevoel --> betrokken bij de staat.

Ultieme vernedering voor Frankrijk: VersailLes

ConservatievenNatiestaatvormers

CongresVanWenen/Besluiten

De les: geen resultaten zonder macht. Liberale (constitutionele monarchie, geen republiek) en nationale wensen waren de belangrijkste wensen van de revolutionairen van 1848 (3e punt was de afschaffing van de laatste feodale resten).

Alle revoluties van 1848 zijn mislukt. De revolutie werd gedragen door:

ideeën en idealen
studenten en intellectuelen
burgerij steunde het

Macht is het woord centraal na het falen van 1848. Grote wending in de politiek, wetenschap en cultuur. Vóór 1848 in de ban van ideeën, ideologieën. Van ideologie naar realiteit.

De constructie van Palmer XIII: Groot-Brittannië (en Frankrijk en Nederland) als impliciet model van de nationale staat.

3.
Natiestaatvorming van bovenaf 1858-1871: waarom en hoe
De Europese constellatie 1815-1870

Sinds 1815 geen internationale maar interstatelijke orde: politiek van de machtsbalans.
Na 1848 politiek van de machtspolitieke berekening (CaVour, BisMarck, NaPoleonIII). Ingecalculeerde risico's. Profijttrekking. Belang KrimOorlog: Rusland en Oostenrijk ernstig verzwakt. Macht naar Frankrijk en Groot-Brittannië. Minder vastgehouden aan de conventies van 1815. Opportunistische machtsbeoefening.
Eerste resultaat: Italiaanse eenwording (1859 - 1870). CaVour: invloed PiEmonte vergroten: machtspoliticus. Plotseling overal in midden-Italiaanse staten volksstemming over PiEmonte-aansluiting. GariBaldi is bezeten van de idee van unificatie van Italië. CaVour komt hem tegemoet. De unificatie was een toevallige samenloop, geen "groot plan".
Duitsland: Italië inspireert tot een nieuwe poging tot unificatie. Bismarck wordt in 1862 kanselier van Pruisen. Zijn ideaal is een sterk Pruisen, niet zozeer eenwording van Duitsland. Uitlokking van oorlog in 1870 met Frankrijk. Overwinning voor Pruisen en Duitsland wordt een eenheidsstaat via de klein-Duitse oplossing: zonder Oostenrijk.

Het proces van natiestaatvorming: model in West-Europa voor Midden-Europa (Italië en Duitsland). Midden-Europa is dan weer model voor Oost-Europa. Identificatie met Italië en Duitsland. Proces in en na WO I.

Veelvolkenimperia vallen uit elkaar (Oostenrijk, Rusland, Turkije).